We gaan met twee Wende vrijwilligers een mooie knooppunten wandeling maken door Park Berg & Bos.

Datum: zaterdag 17 oktober 2026

Tijd: 10:00 uur (verzamelen bij startpunt vanaf 9:45)
Startpunt: J.C Wilslaan, 7371HL Apeldoorn, dat is bij de ingang van Park Berg en Bos. We kunnen verzamelen bij de fietsenstalling.
Afstand: 6,3 km
Wandelduur: ongeveer 1,5 uur tot maximaal 2uur inclusief pauzes
Meenemen: eigen eten/drink en zorg voor goede wandelschoenen en aangepaste kleding afhankelijk van het weer.
Kosten: gratis

Opgave: Wendeapeldoorn@hotmail.com

Het bericht Wende Herfstwandeling Park Berg & Bos verscheen eerst op SAG.

Marian Bruijnzeels

Een bezoek aan de huisarts , specialist of andere zorgverlener is niet altijd vanzelfsprekend. Hoe leg je uit wat je voelt als je klachten anders ervaart of onder woorden brengt? En wat als communicatie, tijdsdruk of letterlijk taalgebruik het gesprek ingewikkeld maken.

Trainer en ervaringsdeskundige Marian Bruijnzeels neemt je mee in de zoektocht van autisme binnen de gezondheidszorg. Vanuit eigen ervaring en proffesionele kennis deelt zij praktische inzichten en voorbeelden die bijdragen aan meer begrip en betere commnicatie-voor mensen met autisme, hun naasten én medisch profesionals.

Waar? Gigant, Nieuwstraat 377,  Apeldoorn, Walviszaal

Wanneer? Vrijdag 9 oktober 2026 van 19:00 tot uiterlijk 20.30 uur

Kosten? € 2,50 kaartjes koop je via de website van Gigant.

Vragen? stuur een e-mail naar Wendeapeldoorn@hotmail.com

Het bericht Wende lezing: autisme en de dokter verscheen eerst op SAG.

Zoete broodjes bakken op papier. Verras jezelf en de ander door je gedachten te tekenen. Ontmoeten met de pen in de hand. We gaan samenwerken met taal en tekenen.

Waar? Gigant Apeldoorn, lokaal 2.07

Wanneer? Maandag 28 september van 19:00 uur tot 20.30 uur

Kosten? gratis

Aanmelden? Geef je op via WendeApeldoorn@hotmail.com

Het bericht Creatieve workshop: Wende Breinbrood verscheen eerst op SAG.

Op vrijdagavond 10 juli van 19:00 tot uiterlijk 20:30 uur organiseert Wende autismecafé in Apeldoorn een lezing van Alvin van Asselt. Hij werkt als onderzoeker en ervaringsdeskundige bij het team achter de Stress Autism Mate, een app die is ontwikkeld om stress bij autisme te verminderen. In deze lezing deelt hij de belangrijkste inzichten uit mijn promotieonderzoek naar sociale stress bij autisme.

Het lijkt hem leuk om jullie daar te ontmoeten. Er zal volop ruimte zijn voor het delen van ervaringen en het stellen van vragen.

Kaartjes kosten €2,50 per persoon en zijn te bestellen via de website van GIGANT.

Het bericht Sociale stress bij autisme | Lezing Alvin van Asselt verscheen eerst op SAG.

Wende spelletjesmiddag

Op zondag 7 juni organiseren we weer een middag om samen gezelllig bordspelletjes te gaan doen.

Met meerdere gropen op verllende niveaus, dus iedereken kan meedoen. Neem ook gerust je eigen spel mee.

Waar? Gigant, Nieuwstraat 377, te Apeldoorn. Lokaal 2.02.

Wanneer? 13:00 uur -16:00 uur

Kosten? deelname is gratis. Wel graag aanmelden via wendeapeldoorn@hotmail.com.

Eten en drinken zelf meenemen.

Kijk voor meer informatie op onze Facebookpagina.

Het bericht Wende spelletjesmiddag zondag 7 juni 2026 verscheen eerst op SAG.

Iedere 2e maandag en 4de dinsdag van de maand 19:00-22:00 Wende autismecafé.

Kom gezellig langs bij ons autismecafé in Gigant. Soms praten wij over autisme, soms ook juist even niet en spelen wij bijvoorbeeld spelletjes. Je bent niets verplicht en mag komen en gaan wanneer je wilt.

Maandag 18 mei 19:00-20:30 Creatief met papier

Vind jij het leuk om te tekenen of te schrijven op papier? Of knip of kneed je liever? Deze avond gaan we elkaar inspireren. Anneke van der Weg Damstra wijs je de weg in lokaal 2.05. Deelname is gratis, wel graag aanmelden via wendeapeldoorn@hotmail.com.

Vrijdag 22 mei 19:00-20:30 Lezing autisme en werk

Mensen met autisme lopen vaak tegen vvel uitdagingen aan in het vinden en behouden van een baan. Maarten van Klaveren vertelt erover en geeft tips in de Walviszaal. Kaartjes (€2,50) bestel je via de website van Gigant.

Zondag 7 juni 13:00-16:00 Spelletjesmiddag

Speel de leukste bordspellen in lokaal 2.02. Met meerdere groepen op verschillende niveaus, dus iedereen kan meedoen. Neem ook gerust je eigen spel mee. Deelname is gratis, wel graag aanmelden via wendeapeldoorn@hotmail.com.

Donderdag 25 juni 14:00-16:00 Workshop: de grens van de wens

Samen op zoek naar worden die grenzen aangeven. Past jouw wens bij die van de ander? We spreken gedachten uit en zoeken naar woorden dichtbij… die we kunnen opschrijven. Voor wie het leuk vindt in dichtvorm. Deze workshop wordt gegeven door Anneke van der Weg Damstra, een kunstenaar en creatieve duizendpoot.

Meer informatie:

Wendeautismecafe

Het bericht Wende activiteiten mei/juni verscheen eerst op SAG.

Vriendschappen heb je in allerlei vormen. In deze blog neem ik jullie mee in mijn ervaring op dit gebied.

Behoefte aan sociaal contact

Als je je in autisme kunt herkennen kan het nogal een uitdaging zijn om vriendschappen aan te gaan en te behouden. Dit betekent niet dat mensen met autisme geen behoefte hebben aan sociaal contact. Ook voor hen zijn vriendschappen belangrijk. Vriendschappen geven sociale veiligheid, zelfvertrouwen met minder mentale problemen tot gevolg.

Waarom is het aangaan van vriendschappen lastiger?

Bij mensen met autisme is de ‘theory of mind’ minder ontwikkeld. Met andere woorden je hebt moeite om je in het perspectief van de ander te verplaatsen. Daarnaast zijn mensen met autisme vaak gefocust op detail en verliezen het beeld van het  (grote) geheel.

Hoe leer je nieuwe mensen kennen?

De eerste stap is mensen leren kennen en ontmoeten. Dit kan op veel verschillende manieren. Bijvoorbeeld bij een gedeelde hobby als hardlopen of in een café.

Er zijn ook ontmoetingsplekken en autismecafés speciaal voor mensen met autisme. In Apeldoorn heb je bijvoorbeeld Wende autismecafé. Je hebt dan een gemeenschappelijke deler, het autisme. Dit kan ervoor zorgen dat je elkaar beter begrijpt, omdat je met dezelfde uitdagingen te maken hebt.

Mijn (huidige) vrienden heb ik leren kennen via studie, sport en Wende autismecafé. Ook ben ik via een oproep gekoppeld aan een wandelmaatje. Op dat moment vond ik het heel erg moeilijk om een vriendin in de buurt te vinden met dezelfde interesses. We wandelen samen en bij slecht weer zijn we erg creatief. Het is helemaal niet erg om bij de eerste stap hulp te vragen, want het is ook enorm spannend en moeilijk. Hiervoor zijn verschillende stichtingen in regio Apeldoorn, namelijk: Stichting de Kap, Maatjes Apeldoorn.

Vriendschappen onderhouden

Vriendschappen onderhouden kan ook erg lastig zijn. Wanneer bericht je iemand, wanneer is het teveel. Hoe kom je over op de ander? Whatsapp kan handig zijn, maar kan ook nogal bot /direct overkomen. Het wordt anders geïnterpreteerd dan jij hebt bedoeld en dan heb je al miscommunicatie. Helaas overkomt mij dat ook wel eens, en dat is heel erg vervelend. De ander is dan boos, terwijl jij het zo helemaal niet hebt bedoeld. Dat zit mij dan heel erg hoog en ik wil dat dan graag oplossen, maar welke manier werkt bij diegene? Zeker als je allebei een vorm van autisme hebt kan er miscommunicatie ontstaan. De ene vorm van autisme is de ander niet en dat geldt zeker met communicatie.

Vriendschappen die eindigen

Vriendschappen kunnen ook verwateren of je groeit uit elkaar. Dit gebeurt vaak als één of beide levens (ingrijpend) veranderen. Soms komt het voor jou nogal onverwacht en begrijp je het niet. In zo’n geval loop ik tegen mijn autisme aan en wil ik duidelijkheid. Wil je nou wel/geen contact met mij? Heb ik iets verkeerd gedaan? Ik heb dan heel veel vragen. Vrienden die mij goed kennen, kan ik die duidelijkheid vragen. Bij mij is ‘ja’ altijd een ‘ja’ en een ‘nee’ altijd een ‘nee’ en dat komt bij sommige mensen bot (direct) over. Ik ben mij er door de feedback van anderen meer van bewust, maar het is ook gewoon hoe ik ben. Een vage ja of nee kan ik niets mee, dat is niet duidelijk voor mij.

Zo spreek ik bij de supermarkt ook wel eens bekenden. Ze zeggen dan “ik app je nog of we moeten binnenkort is gezellig theedrinken”. Uiteindelijk hoor je niets van ze. Dan vraag ik mij af of dit vanuit beleefdheid komt en sociaal wenselijk gedrag is.  Waarom zeggen ze het, maar doen ze het niet? Dat is toch pas raar? Tsja, zo ben ik continue bezig hoe het nu bedoeld wordt. En ja, dat kan doodvermoeiend zijn.

Het bericht Autisme & vriendschappen verscheen eerst op SAG.

In deze blog neem ik je mee in mij vakantie/reis ervaringen. Vakantie gaat gepaard met (veel) prikkels, onvoorspelbaarheid en lege momenten.

Als kind moest ik altijd erg schakelen van school naar vakantie en andersom. Ik kon in de eerste week na de vakantie erg uit mijn doen zijn, erg prikkelbaar. Nu ik mijzelf daar beter in heb leren kennen weet ik beter wat ik nodig heb om de vakantieperiode goed door te komen en er ook dusdanig van te kunnen genieten. Mooie natuur, cultuur en allerlei moois zien maakt het voor mij helemaal geweldig!

Zo heb ik prachtige reizen gemaakt. De ene reis was een georganiseerde groepsreis, de ander helemaal zelf gepland. Geplande reizen hebben als voordeel dat in principe alles geregeld is en je hebt een reisbegeleider die vaak de taal spreekt van het land. Nadeel vond ik dat er eigenlijk te weinig ‘rust dagen’ in zaten. Qua energie kon ik het niet volhouden. Dus ik moest kiezen of een activiteit met iets bezichtigen of eten met de groep. Als ik bijvoorbeeld mee ging met de activiteit koos ik ervoor om daarna te eten op de hotelkamer.

Bij het zelf plannen van de reis kun je zelf rustdagen inlassen, net zoveel wat jij nodig hebt. Je kunt je goed voorbereiden door vooraf op te zoeken welk huisje/hotel je naar toe gaat en welke plaatsen je aan doet, wat de gebruiken zijn etcetera. Ook keek ik vaak Youtube filmpjes om mij voor te bereiden op de verre reizen. Bijvoorbeeld: wat kunnen we bezichtigen in Hanoi (Vietnam), wat kan ik qua verkeer verwachten, qua cultuur etc. Mijn vriend heeft die behoefte niet, dus ik kijk dat voor mezelf als voorbereiding op de reis. Dit stelt mij gerust, omdat ik dan een beetje weet wat ik kan verwachten en zo minder stress ervaar.

In het vliegtuig zijn mijn noice-cancelling koptelefoon of oordoppen echt een uitkomst. Ga je met de auto, houdt er dan rekening mee dat er files en vertragingen kunnen zijn door werkzaamheden aan de weg. Probeer als het lukt de reis zelf ook al als vakantie te zien en maak het gezellig met stoppen onderweg bij een gezellige picknick plaats in de natuur. Ik kan echt genieten als we een mooi plekje hebben gevonden, met bijvoorbeeld een prachtig uitzicht over de heide.

Er zijn ook organisaties die aangepaste vakanties, autismevriendelijke vakanties aanbieden. Zo weet ik dat Flow Reizen vakanties aanbiedt voor mensen met onder andere autisme. Voordeel is dat er dan een begeleider mee gaat per circa 5 deelnemers. Zelf ben ik nooit met Flow Reizen op vakantie geweest.

Als je thuis blijft heb je veel lege momenten, je structuur van de week is helemaal weg. Als het jouw helpt kun je op dezelfde tijden blijven eten, dit geldt ook voor de tijd dat je gaat slapen. Wie zegt dat je in vakantie laat naar bed moet? Niemand, toch? Dus als jij je prettig voelt om op tijd te gaan slapen, doe dat vooral. Degene met wie je samenwoont heeft er ook niks aan als jij helemaal uit je doen bent. Plan uitstapjes in waar jij blij van wordt. En houd rekening mee dat je daarna rust inplant. Ook leuke dingen kunnen ongemerkt veel prikkels geven.

Het bericht Autisme en vakantie verscheen eerst op SAG.

Autisme in combinatie met psychische en/of lichamelijke klachten vraagt een andere diagnostiek en behandeling. De hulpverlening zou daarop moeten worden afgestemd.

Mijn autisme werd langere tijd gemaskeerd door een depressie. Gelukkig kwamen behandelaren er uiteindelijk wel achter. Zo kon de behandeling beter op mij worden afgestemd. Ik kon nogal heftig reageren op medicatie. Als medicatie nodig is, krijg ik nu een lagere dosis voorgeschreven. Therapie heb ik vooral gebruikt om mijn eigen handleiding beter te leren kennen. Met andere woorden wie ben ik? Wat vind ik moeilijk? Wat kost mij veel energie? Wat heb ik nodig om te kunnen functioneren? Natuurlijk is het soms confronterend om er bij stil te staan wat je minder sterke kanten zijn, maar zo leer je er ook beter mee omgaan.

Autisme komt vaak voor in combinatie met stemmingsstoornissen, ADHD, angst en/of dwang, burn-out. Qua lichamelijke klachten komen slaapproblemen, buikpijn, hoofdpijn en vermoeidheid veel voor. Ook epilepsie komt relatief vaak voor bij mensen met autisme.

De laatste jaren heb ik vooral last van lichamelijk klachten, zoals slaapproblemen, buikpijn, hoofdpijn en vermoeidheid tot gevolg. Het blijft zoeken naar een goede balans tussen activiteiten. Het is vaak een afweging of ik het ervoor over heb om daarna één of meerdere dagen minder of ronduit slecht te voelen.

Mijn activiteiten deel ik in op kleur: activiteiten die energie kosten (rood), activiteiten die redelijk veel energie kosten (oranje), activiteiten die energie geven (groen). Voorbeelden van rode activiteiten: boodschappen, verjaardagen/feestjes, afspraken bij dokters. Voorbeelden van oranje activiteiten: huishouden, vrijwilligerswerk bij Wende of EVA. Ook al vind ik het vrijwilligerswerk superleuk om te doen, ik moet daarna wel rust pakken. Voorbeelden van groene activiteiten: muziekluisteren, wandelen, Lego, tuinieren.

Voor mijn dagplanning gebruik ik de App Mijn Eigen Plan, voor mij een goed hulpmiddel om beter in balans te blijven. In deze app kun je met plaatjes en/of kleuren werken. Je kan meten hoe je je voelt en of je goed hebt geslapen. Ook kun je een boodschappenlijstje toevoegen voor in de supermarkt. Als ik bijvoorbeeld een taak in het huishouden heb gedaan kan ik het in deze app afvinken en het is dan ook uit mijn hoofd, erg prettig. Je kan in de app ook allerlei hulpjes toevoegen die je kunnen helpen als je bv overprikkeld bent.

Als ik te veel van mijzelf vraag of teveel stress of prikkels heb gehad uit dat bij mij in lichamelijke klachten. Ik weet nu beter mijn eigen grenzen en wat ik nodig heb om er weer van te herstellen.

Het bericht Autisme en comorbiditeit verscheen eerst op SAG.

Solliciteren

Na mijn studie fiscaal recht en economie ben ik gaan solliciteren. Solliciteren had ik geoefend via veel gestelde vragen en filmpjes. Ik was in die zin goed voorbereid, maar ik had natuurlijk weinig ervaring. Vrij snel vond ik een baan als fiscaal medewerker bij een relatief klein accountantskantoor.

De eerste jaren gingen redelijk goed. Wij als fiscaal team zaten apart en niet in een grote kantoortuin. Het team was klein en overzichtelijk. De werkdruk met daarbij behorende onverwachte (spoed) werkzaamheden waren een grote stressfactor voor mij.

Sociale contacten

Qua sociale contacten met collega’s deed ik erg mijn best, maar het ging niet vanzelf. Met andere woorden het koste mij veel energie. Lunchen aan één grote tafel met collega’s of een volle kantine was erg prikkelrijk voor mij. Wandelen en dan een boterham eten ging veel beter.

Bij bedrijfsuitjes ben ik weleens totaal overprikkeld naar huis gegaan. Hoewel voor de meeste collega’s zo’n uitje ontspannend en leuk is, kon mijn hoofd de hoeveelheid prikkels qua muziek en stemmen niet verwerken.

Veranderingen

Doordat het accountantskantoor werd overgenomen volgden veranderingen elkaar  in hoog tempo op. Alles waar ik aan gewend was, was er niet meer. Collega’s die een nieuw uitdaging elders hadden gevonden, nieuwe collega’s, verandering van programma’s, werkwijzen, locaties. Mijn hoofd kon al die veranderingen in dat tempo niet verwerken. Helaas begrepen niet alle collega’s van het fiscale team dat zulke verandering mij meer tijd en energie kosten.

Lage belastbaarheid

Uiteindelijk kreeg ik de diagnose autisme en begreep ik waarom de veranderingen op mijn werk zo enorm moeilijk voor mij zijn. Een tijdje heb ik een jobcoach gehad. Zij hielp mij met relativeren en structuur aanbrengen. Ook kreeg ik op mijn werkplek een vast aanspreekpunt als ik tegen problemen aan liep en kon ik bij die collega terecht. Helaas is het mij qua belastbaarheid niet gelukt om deze baan te behouden en/of te re-integreren in een andere baan. Eerst voelde het als falen, maar ik weet ook dat het ongezond voor mij was om zo door te gaan. De hoeveelheid veranderingen, prikkels, stress met gevolg nog nauwelijks kunnen slapen etc.

Nieuwe weg

Met veel enthousiasme zet ik mij nu in voor mensen met autisme bij Wende autisme café, SAG, en Expertgroep autisme en vrouwen (EVA). Dit geeft mij voldoening.

De moeilijkste/pijnlijkste vraag die vaak gesteld wordt is wat voor werk doe je? Dan zeg ik tegenwoordig dat ik mij inzet voor mensen met autisme. Als men vraagt is het  betaald werk? Nee, het is nog op basis van vrijwilligerswerk. De opmerking: ‘Er moet toch geld verdiend worden? Kan ik werkelijk niks mee alsof ik dat niet geprobeerd heb. Pff…weten zij veel. Stukje onwetendheid denk ik dan maar.

Enkele tips:

• Focus op wat wel goed gaat en bouw vandaar verder uit;
• Een jobcoach die jou kan begeleiden in het werk, mocht dat nodig zijn;
• Vast aanspreekpunt op je werk waar je terecht kunt met vragen;
• Stoplicht, waarin je uitwerkt wat de signalen bij jouw zijn in fase rood, oranje, groen. Zodat jij en je collega’s daar op kunnen inspelen, wat te doen om jou weer in fase groen te laten functioneren.

Het bericht Blog autisme en werk verscheen eerst op SAG.